In zijn lezing, vol humor en persoonlijke anekdotes, stelt Sanders zichzelf en het publiek de vraag: hoe kijkt de samenleving naar handicap, en hoe beïnvloeden we dat? Wat is daarvoor nodig? Hij verkent vervolgens het idee van een sterke, zichtbare gemeenschap van mensen met een beperking, met een eigen cultuur, geschiedenis, humor en beeldvorming. Want, zegt Sanders: te veel verhalen over mensen met een handicap worden gemaakt door mensen zónder een handicap. En daardoor blijft het perspectief van de eerste groep onderbelicht.
Sanders neemt de proef op de som. Vanaf mei start zijn serie Handicapable (op YouTube en NPO Start), waarin jongeren met fysieke beperking in een bootcamp moeten strijden voor een plek op de arbeidsmarkt.
Vurige discussie in de geest van Jan Troost
De lezing leidde tot een levendig gesprek in de geest van Jan Troost zelf: scherp, persoonlijk, en vol ruimte voor twijfel en debat. Vanuit de zaal kwamen vragen als:
- Moeten we niet veel vaker actievoeren?
- Kunnen we de beeldvorming écht veranderen? Is dat wel aan ons?
- Zijn mensen misschien bang voor handicap? Willen ze er eigenlijk niet mee geconfronteerd worden?
- Kan handicap juist tot verbinding leiden?
De vragen maakten duidelijk dat de emancipatie van mensen met een beperking nog altijd geen vanzelfsprekendheid is. Maar ook: dat kunst, beeldvorming en collectiviteit daarin een grote rol kunnen spelen.
Terugkijken
Tentoonstelling ‘Ik ben gewoon hier’ geopend
Aansluitend op de lezing opende het Centraal Museum in Utrecht in samenwerking met het Kreukelcollectief – een groep gehandicapte kunstenaars, activisten en onderzoekers – de tentoonstelling Ik ben gewoon hier. Een tentoonstelling waarin handicap niet wordt ontkend, maar juist centraal staat: als identiteit, als ervaring, en als artistiek perspectief.
Zoals Mari het verwoordde:
“Wij waren er altijd al. Wij zijn gewoon hier.”
Meer weten over het Kreukelcollectief of de tentoonstelling?
Kijk op de website van het Centraal Museum.
Over de Jan Troost-lezing
Jan Troost overleed op 16 mei 2023. Hij was het boegbeeld van de patiënten- en gehandicaptenbeweging. Een strijder van het eerste uur. Hij was en is een grote inspiratiebron voor iedereen die opkomt voor de belangen van mensen met een beperking of chronische ziekte.
Om de nagedachtenis van Jan Troost levend te houden, riep Ieder(in), in overleg met Jan en zijn familie, de jaarlijkse Jan Troost-lezing in het leven. Deze eerste lezing werd uitgesproken door de dochter van Jan Troost, Jeske. Mari Sanders en Jan Troost waren goede vrienden. Ze maakten samen de vlogserie Troost & Sanders.