‘We kiezen samen voor rechtvaardigheid en een goed leven voor iedereen’, zei Rob Jetten (D66) bij de presentatie van het coalitieakkoord op vrijdag. Dat zijn woorden die wij graag horen. Ook zijn we positief dat de politieke partijen de uitvoering van het VN-verdrag Handicap noemen in het coalitieakkoord. Maar hoe maken ze deze ambities waar?
Minister van Gehandicaptenzaken
Om daadwerkelijk stappen te zetten in de uitvoering van het VN-verdrag Handicap is actie nodig. Wij pleiten voor een Minister van Gehandicaptenzaken in het kabinet, mét budget voor uitvoering van het VN-verdrag. Nu zien we er geen geld voor terug in de begroting bij het coalitieakkoord. Maak deze nieuwe minister verantwoordelijk voor de uitvoering van het VN-verdrag Handicap op alle levensgebieden: van zorg tot werk en van onderwijs tot wonen. Zo voorkom je dat er maatregelen worden genomen die in strijd zijn met het verdrag. Ook laat je zo zien dat je verbetering van de positie van mensen met een beperking of chronische ziekte écht belangrijk vindt.
Voorkom grotere wooncrisis
Behalve dat er geen geld voor de uitvoering van het verdrag is gereserveerd, staan er ook andere plannen in die mogelijk in strijd zijn met het VN-verdrag Handicap. Zo schrijft het aanstaande kabinet dat gemeenten alle bouweisen die niet in de wet staan moeten schrappen. We maken ons zorgen wat dit betekent voor het gebruik van de (nog) niet wettelijk verplichte NEN-norm 9120 Toegankelijkheid van Gebouwen. Deze norm is een kans om gebouwen en woningen toegankelijk en toekomstgericht te bouwen. Zo voorkom je een nog grotere wooncrisis voor mensen die een toegankelijke woning nodig hebben.
Bezuinigingen zorg en ondersteuning ten koste van mensen met een beperking
Het kabinet maakt 350 miljoen euro vrij om chronisch zieken en mensen met een beperking te compenseren voor de verhoging van het eigen risico. Dat is onvoldoende om dit voor iedereen in deze doelgroep te compenseren.
Ook door andere voorstellen gaan mensen met een beperking meer betalen voor zorg en ondersteuning die voor hen noodzakelijk is. Met de plannen in het coalitieakkoord krijgen mensen met een beperking meer kosten en minder zekerheid op voldoende inkomen:
- De regeling voor aftrek van specifieke zorgkosten bij de inkomstenbelasting verdwijnt vanaf 2028 (bezuiniging van 618 miljoen euro per jaar).
- Op de Wet langdurige zorg (Wlz) wordt bijna 1 miljard euro bezuinigd. Dit gaat worden vastgelegd in een bestuursakkoord.
- Huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening wordt geschrapt vanaf 2029. Er staat wel bij: ‘Voor mensen die niet zelf hulp kunnen regelen, blijft de gemeente daarin voorzien’, maar dit wordt verder niet toegelicht.
- Vanaf 2030 krijgen mensen die volledig arbeidsongeschikt worden een lagere uitkering (de WIA-IVA wordt afgeschaft).
- Er wordt een eigen bijdrage voor wijkverpleging voorgesteld.
- Eerdere voorstellen voor hogere eigen bijdragen (bijvoorbeeld voor jeugdhulp) worden niet ongedaan gemaakt.
In gesprek over noodzakelijke verbeteringen
De coalitiepartijen geven aan dat ze een samenwerkingskabinet willen zijn en samen willen optrekken met maatschappelijke organisaties. Wij gaan graag in gesprek met het nieuwe kabinet en de Tweede Kamer over verbeteringen zodat politieke keuzes niet ten koste gaan van mensen in een kwetsbare positie.
Met leden en netwerkpartners blijven we ons inzetten voor een betere positie voor mensen met een beperking of chronische ziekte en hun naasten, en de uitvoering van het VN-verdrag Handicap. Morgen zijn we bij het debat over het coalitieakkoord in de Tweede Kamer. Je kunt hier ook bij aanwezig zijn of online meekijken via www.tweedekamer.nl.
Update: gezamenlijke reactie met Patiëntenfederatie Nederland en MIND
Samen met Patiëntenfederatie Nederland en MIND reageerden we gezamenlijk op 3 februari op de plannen in het coalitieakkoord die onze doelgroepen raken. Lees de reactie hieronder.
Voor veel mensen met een chronische ziekte, beperking en/of psychische problematiek staat het water financieel nu al aan de lippen. Zij maken zich grote zorgen over de financiële gevolgen van de plannen uit het nieuwe regeerakkoord. Een hoger eigen risico, minder vergoeding en nog meer eigen bijdragen maken zorg opnieuw duurder.
Bovendien bevat dit akkoord vergaande voorstellen voor de versobering van het socialezekerheidsstelsel. Die combinatie vergroot het risico op zorgmijding. Mensen stellen noodzakelijke zorg uit of zien er helemaal van af. Het gevolg: meer pijn en klachten, verergering van psychisch lijden, minder mogelijkheden om deel te nemen aan de samenleving en uiteindelijk juist hogere maatschappelijke kosten.
In het coalitieakkoord staan compensatiemaatregelen, maar daarover zijn grote twijfels. Het is zeer de vraag of het daarvoor gereserveerde budget voldoende is. Daarnaast is de uitvoering via gemeenten ingewikkeld, waardoor het de vraag is of de compensatie terecht komt bij mensen die dit het hardst nodig hebben. Dan gaat het bijvoorbeeld om mensen met langdurige of stapelende mentale en fysieke problemen met lage(re) inkomens.
Patiëntenfederatie Nederland, Ieder(in) en MIND roepen politieke partijen daarom op om deze maatregelen te heroverwegen. We vragen hen in gesprek te gaan met patiënten en cliënten om samen tot keuzes te komen die leiden tot passende, toegankelijke zorg en beheersing van de zorgkosten. Wij zien voldoende mogelijkheden.
Meer weten
In december schreven we al een brief aan de informateur Rianne Letschert, waarin wij aangaven welke onderwerpen een nieuw kabinet direct zou moeten aanpakken. Onze reactie op dit coalitieakkoord bouwt daarop voort.