Rapport Onbeperkt stemmen Tweede Kamerverkiezingen 2025 (pdf)
Gemeenten nemen toegankelijkheid steeds serieuzer
Opvallend is het grote aantal positieve meldingen. Mensen zien dat gemeenten écht werk maken van toegankelijk stemmen. Zo worden toegankelijkheidsproblemen vaker vooraf getest met ervaringsdeskundigen en zien melders dat eerder gemelde knelpunten zijn opgelost. Denk aan betere verlichting, aangepaste stemhokjes en locaties waar medewerkers actief meedenken.
Toegang tot stembureau nog te vaak een struikelblok
Tegelijkertijd blijkt uit het rapport dat fysieke toegankelijkheid nog lang niet overal op orde is. Een aanzienlijk deel van de negatieve meldingen gaat over zware deuren, drempels en te steile hellingen. Vaak worden tijdelijke oprijplaten gebruikt die te kort of te schuin zijn.
“De buitendeur van het stemlokaal heeft een zware dranger die ik niet zelfstandig open krijg en er was geen bel. Ik moet dus buiten wachten tot er iemand langs komt die kan helpen. Gelukkig was het droog.”
Stembiljet voor velen te groot
Een van de meest gehoorde klachten gaat over het grote stembiljet. Ook bij de vorige verkiezingen waren hier veel meldingen over. Voor veel mensen is het nauwelijks hanteerbaar.
“Heb drie pogingen moeten doen voordat ik er in slaagde hem weer op te vouwen. Opvouwen werd er ook niet makkelijker op door de vele kreukels die het biljet had opgelopen bij mijn poging het juiste vakje wat ik rood wilde kleuren te bereiken.”
In gemeenten die meedoen aan pilots met een kleiner stembiljet, zijn de reacties positief.
Schrijnende situaties rond hulp in het stemhokje
Hoewel veel stembureauleden vriendelijk en behulpzaam zijn, laten de meldingen zien dat hulp in het stemhokje nog regelmatig misgaat. Mensen die ondersteuning nodig hebben, krijgen die hulp niet altijd – soms zelfs na discussie of weigering.
“Met mijn visuele beperking was het bijzonder vervelend om te stemmen. Ik loop met een rollator waar duidelijk op wordt aangegeven dat ik slechtziend ben. Ik kon stemmen in het gebouw waar ik woon, dus met id en stembiljet en mijn buurvrouw als begeleider op weg naar de mensen achter de tafels. Daar gaf ik meteen aan dat ik een begeleider mee had om mij te helpen met het rondje kleuren. Ik kreeg meteen te horen dat dit niet mocht.”
Aanbevelingen Ieder(in)
Het rapport laat zien dat veel gemeenten toegankelijke verkiezingen serieus nemen en er werk van maken. Toch zijn er verdere verbeteringen nodig, om te zorgen dat echt iedereen kan stemmen. Te beginnen bij de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2026. De belangrijkste aanbevelingen uit het rapport:
- Gebruik NEN-norm 9120 Toegankelijkheid van Gebouwen om de locaties echt toegankelijk te maken. De toegang tot het stembureau is op een aantal plekken nog steeds een probleem: drempels, zware deuren en steile hellingen.
- Maak haast met het traject om een kleiner stembiljet te introduceren. Er zijn veel meldingen over problemen met het grote stembiljet. Zorg in ieder geval dat de stemhokjes (formaat van het blad, koordjes aan potlood) zijn afgestemd op het formaat van het stembiljet.
- Zorg dat leden van stemlokalen (nog) beter op de hoogte zijn van de regels over hulp bij het stemmen. En voorkom pijnlijke discussies in het stembureau door betere communicatie naar burgers over situaties waarbij hulp bij het stemmen wel is toegestaan en wanneer niet.
Meer weten
Rapport Meldpunt onbeperkt stemmen Tweede Kamerverkiezingen 2025 (pdf)