Waarover gaat het? In 2023 werd de Hervormingsagenda Jeugd gelanceerd. Dat is een pakket afspraken tussen het Rijk, cliëntenorganisaties, professionals, jeugdzorginstellingen en gemeenten om de jeugdzorg en jeugdhulp in Nederland te verbeteren. Die plannen gelden vijf jaar en moeten ervoor zorgen dat kinderen en gezinnen die hulp nodig hebben de juiste ondersteuning krijgen. Op 30 januari 2025, ruim anderhalf jaar nadat de uitvoering is gestart, heeft de Deskundigencommissie een advies uitgebracht op het verloop en de haalbaarheid van de Hervormingsagenda Jeugd. De onafhankelijke commissie heeft daarvoor uitgebreid met de verschillende partijen gepraat. Het is een belangrijke dag in het proces, want het advies van de onafhankelijke commissie is zwaarwegend. Dat betekent dat het Rijk en de andere partijen ermee aan de slag moeten.
Jongeren, cliënten en naasten in de jeugdzorg zijn blij dat de Deskundigencommissie goed naar de jongeren en alle partijen geluisterd heeft. We onderschrijven de adviezen die de Deskundigencommissie heeft gedeeld. Met name het idee om de kramp op de financiële doelen te verschuiven naar nadruk op goede kwaliteit van jeugdzorg voor iedereen. En het voorstel om domeinoverstijgend te werken aan voorwaarden om hulpvragen te beantwoorden en te voorkomen.
Financiële druk staat verbetering in de weg
De Nationale Jeugdraad (NJR), Ieder(in) en MIND werken sinds 2023 aan de Hervormingsagenda Jeugd om de jeugdzorg te verbeteren. Ook wij merken dat de financiële druk vanuit het Rijk op gemeenten een enorm risico vormt voor een kansrijke uitwerking van de Hervormingsagenda. We maken ons zorgen over wat dat kan betekenen voor alle jeugdigen en ouders in Nederland, maar vooral voor jonge mensen met een beperking, chronische ziekte en/of intensieve psychische problemen die het meest van jeugdzorg en –hulp afhankelijk zijn. Wij pleiten ervoor dat alle betrokken partijen doen wat nodig is, op alle niveaus, om de Hervormingsagenda Jeugd financieel duurzaam te maken. Onze boodschap aan de overheid is daarom: stop de geplande bezuinigingen, want die staan de hervormingen in de weg.
Jeugdzorg is een rijksbrede verantwoordelijkheid
De NJR, Ieder(in) en MIND zijn tevreden dat de commissie erkent dat de Hervormingsagenda niet volstaat om de jeugdzorg écht te verbeteren. Doordat problemen op andere plekken in de samenleving ontstaan, de zogenaamde aanpalende domeinen, komen jongeren nu in de jeugdzorg terecht. Terwijl de kern van hun problemen vaak niet met jeugdzorg kan worden opgelost. Actie búíten de jeugdzorg is nodig om problemen te voorkomen en de juiste oplossing te bieden. Denk daarbij aan domeinen zoals het onderwijs, wonen, kinderdagopvang, vrije tijd, sport en bestaanszekerheid. Ook inclusieve voorzieningen, onder andere bij de kinder- en naschoolse opvang.
De deskundigencommissie erkent zo ook dat elke hulpvraag of elk probleem waar jongeren mee zitten, legitiem is en mag bestaan. Of ze nou echt binnen jeugdhulp ‘passen’ of eigenlijk beter ergens anders opgelost of voorkomen zouden kunnen worden. We reageren daarom positief op het voorstel van de deskundigen om een persoon met ‘doorzettingsmacht’ aan te stellen, die over de grenzen van de departementen heen kan werken.
Laat jongeren niet vallen
Het voorstel van de commissie om een waakvlamcontact te introduceren is het beste voorbeeld van concrete winst uit het advies. Veel jongeren blijven op dit moment óf langer in (zwaardere) hulp zitten, uit angst dat alles wegvalt, óf worden losgelaten zonder enig vangnet. Het helpt enorm als ze zonder grote drempels toch (even) terug kunnen komen bij de hulp die ze kregen.
Toets aan de VN-verdragen
De toets en de adviezen van de Deskundigencommissie zijn voor ons als belangenbehartigers van jeugdigen en ouders belangrijke input voor het vervolg van de hervormingen. Ook in de toekomst moeten de belangen van jonge mensen zo vroeg mogelijk worden meegenomen in de ontwikkeling van wet- en regelgeving en beleid. We pleiten ervoor om dit te waarborgen door alle besluiten die impact op kinderen en jongeren, ouders en gezinnen vooraf te toetsen aan het VN-verdrag Handicap en aan het VN-Kinderrechtenverdrag. In het laatste geval gebeurt dat met de nieuwe Kinderrechtentoets.
Ieder(in), MIND en de NJR blijven zich onverminderd inzetten voor jeugdzorg die voor iedereen toegankelijk en passend is. Voor zorg die, juist voor jeugdigen en gezinnen met intensieve zorg- en ondersteuningsbehoeften, perspectief biedt op volwaardig meedoen in onze samenleving.
Het deskundigenadvies ‘Groeipijn’
Op het plaatje zie je staatssecretaris Karremans (Jeugd, Preventie en Sport), minister Uitermark (BZK), staatssecretaris Struycken (Rechtsbescherming) en staatssecretaris Van Oostenbruggen (Fiscaliteit, Belastingdienst en Douane). Zij bieden de Tweede Kamer het advies ‘Groeipijn’ van de Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd aan. Bij de overhandiging hoorde ook deze brief.